Mae Parc Treftadaeth & Gwledig Dyffryn Maesglas yn barc 1 ½ milltir llinellol o hyd ac yn dilyn cwrs Nant Treffynnon rhwng y dref ac aber yr afon Ddyfrdwy, lle rhedodd unwaith y rheilffordd mesur safonol fwyaf serth yn y DU.

Yma, yn ogystal â Ffynnon Sanctaidd Santes Gwenffrewi ac Abaty Dinas Basing o’r 12fed Ganrif, gorwedda gweddillion nifer o adeiladau melin hanesyddol, a nifer ohonynt erbyn hyn yn gofadeiladau rhestredig hynafol.

Yn fwy diweddar symudwyd bythynnod, tai fferm ac hyd yn oed Ysgol Fictorianaidd yma garreg wrth garreg o leoliadau eraill, a’u hail godi’n ofalus a’u dodrefnu fel ac yr oeddynt yn y canrifoedd a fu.